Nietolerancje pokarmowe a alergie pokarmowe – Jakie są różnice?

Nietolerancje pokarmowe a alergie pokarmowe

Przygotowywanie posiłku dla większości z nas jest czynnością intuicyjną – zwracamy uwagę na smak oraz wartości odżywcze, coraz częściej również analizujemy skład produktów – w ostatnich latach wzrosła świadomość dotycząca zdrowotnych skutków diety obfitującej w konserwanty. Osoby, które dodatkowo cierpią na nietolerancję pokarmową bądź alergię są zmuszone do bardziej wnikliwego komponowania jadłospisu. Jak jednak rozróżnić alergię i nietolerancję pokarmową?

Za występowanie nadwrażliwości pokarmowej odpowiedzialny jest układ odpornościowy – a konkretnie wytwarzane w surowicy krwi przeciwciała – immunoglobuliny E. Białka IgE stymulują komórki do uruchomienia mechanizmów obronnych. Niestety, w przypadku pokarmów, na które występuje nadwrażliwość, reakcje organizmu wynikające z nadprodukcji IgE są nie tylko źródłem dyskomfortu, ale również realnym zagrożeniem dla zdrowia czy życia. Nadwrażliwości pokarmowe można podzielić na dwie podstawowe grupy – alergii oraz nietolerancji pokarmowych. Przejdźmy do ich specyfikacji…

Nietolerancja pokarmowa – objawy a rozpoznanie

Nadwrażliwość organizmu na konkretny składnik pokarmowy to efekt działania układu odpornościowego. To, co różni taką reakcję od alergicznej, to czas jej wystąpienia. Na kilka – kilkanaście godzin po posiłku mogą jednak wystąpić bóle w okolicach brzucha oraz reumatyczne, gazy i wzdęcia, różnego rodzaju dermatozy, infekcje. Podstawą diagnostyki są testy weryfikujące stężenie białka IgE we krwi. Wśród najczęściej występujących nietolerancji pokarmowych znajdują się nietolerancja laktozy oraz glutenu.

Występowanie nietolerancji pokarmowej może mieć również podłoże egzogenne – w przeciwieństwie do alergii czynnik genetyczny nie odgrywa więc dużej roli. Nietolerancje pokarmowe rozwijają się przede wszystkim wtedy, gdy bariera jelitowa wykazuje nieszczelność. Do organizmu przedostawać się mogą białka, które nie uległy rozkładowi, toksyny i inne szkodliwe substancje. Uszkodzenie ściany jelit może nastąpić w wyniku interwencji chirurgicznej – to jednak przypadki jednostkowe. Zagrożenie wystąpieniem nietolerancji pokarmowej jest szczególnie wysokie u pacjentów chorujących przewlekle (z nowotworami, zaburzeniami w obrębie systemu immunologicznego, chorobami autoimmunologicznymi), a także stosujących obciążającą układ trawienny farmakoterapię. Niebagatelny wpływ na rozwój nieprawidłowości ma również dieta, stosowanie używek, a nawet stres psychiczny.

W sytuacji, w której wykryta zostanie nietolerancja istnieją dwie drogi działania – w zależności od tego, jak bardzo nasilone są negatywne objawy. Pierwsza z nich, bardziej restrykcyjna sprowadza się do diety eliminacyjnej. To dobre rozwiązanie np. w przypadku nietolerancji glutenu. Drugi wariant umożliwia spożywanie nietolerowanych produktów – jednakże naprzemiennie z tymi, które są neutralne. Kluczowa jest tutaj obserwacja reakcji organizmu, pomocne może się okazać również wzbogacenie diety o probiotyki. Zlekceważona nietolerancja pokarmowa może prowadzić do rozwoju chorób układu pokarmowego.

W przypadku nietolerancji laktozy organizm nie wytwarza optymalnej ilości enzymu potrzebnego do strawienia tego cukru (laktazy). W efekcie przyswojenie laktozy nie jest możliwe, a obserwowane reakcje sprowadzają się do nudności, kolek, bólów brzucha, gazów, wzdęć i biegunek, które mogą prowadzić do odwodnienia. Co ciekawe, wedle statystyk, cukru mlecznego nie toleruje w Polsce aż 25 proc. populacji dorosłych – to jedna z przyczyn, dla których warto wykonać specjalistyczne badania oferowane np. na stronie https://zdrowegeny.pl/.

Nietolerancja glutenu to przypadłość pojawiająca się rzadziej, bo u ok. 1 proc. populacji. W celiakii białko roślinne obecne w białkach zbóż (pszenicy, jęczmieniu, życie) oraz produktach z nich pozyskiwanych powodują reakcję organizmu o różnorodnym nasileniu. Możliwe jest pojawienie się pokrzywki, wyprysków, a nawet wystąpienie AZS. Towarzyszyć temu może nieżyt nosa, a w skrajnych sytuacjach – wstrząs anafilaktyczny bądź skurcz oskrzeli. Objawy, które można zauważyć obejmują również: problemy natury trawiennej (biegunki, wymioty, bóle brzucha), osłabienie, bóle kostne, anemię, chudnięcie, zaburzenia cyklu miesięcznego, depresję. Nietolerancja glutenu jest przypadłością genetyczną, ale by ją wykryć wystarczy badanie poziomu przeciwciał. Podobnie jak w przypadku alergii pokarmowych zdiagnozowanie celiakii wiąże się z koniecznością wprowadzenia diety eliminacyjnej.

Nietolerancje pokarmowe a alergie pokarmowe

Alergia – menu ograniczone genetycznie

Alergie różnego rodzaju stały się w ostatnich latach prawdziwą plagą naszych czasów. Szacuje się, że około 7 mln osób na świecie cierpi z powodu objawów, które dają alergie pokarmowe. Problem w tym, że znaczny odsetek populacji nie jest diagnozowany.

Alergie mogą być mylone z nietolerancjami pokarmowymi – za każdym razem dochodzi przecież do reakcji po spożytym posiłku. Kluczowy jednak jest moment wystąpienia tejże – przy alergii reakcja jest bardzo gwałtowna i natychmiastowa (maksymalnie do 2 godzin). Alergia pokarmowa jest też bardziej niebezpieczna – objawy mogą prowadzić nawet do zagrożenia życia (wstrząs anafilaktyczny). Oczywiście, istnieją produkty, które uczulają najczęściej – i te właśnie należy wprowadzać do diety niemowlaka bardzo ostrożnie (bądź też poprzedzić rozszerzanie menu wykonaniem testów). Zaliczamy do nich przede wszystkim: mleko krowie, jajka, pomidory, marchew, orzeszki ziemne, pszenicę (i produkty pochodne), jak również ryby i owoce morza, wołowinę czy soję i wyroby sojowe.

Testy alergiczne z krwi pozwalają na wykrycie zagrożenia w sposób kompleksowy. Możliwe jest doprecyzowanie, jak silna jest nietolerancja danego składnika i jakiego natężenia objawów można się spodziewać. Po wykonaniu badania warto uzupełnić wiedzę o konsultację z dietetykiem – wówczas zyskujemy pewność, że wprowadzone rozwiązanie (dieta eliminacyjna bądź rotacyjna) będzie najlepsze. Warto pamiętać, że w przypadku alergii nietolerancji danego składnika nie da się zneutralizować. Natomiast nietolerancje pokarmowe często posiadają odwracalny charakter. Stąd też – niezwykle istotne jest rozróżnienie tych dwóch typów oraz przeprowadzenie szczegółowych badań.

Podsumowując

Nietolerancje pokarmowe i alergie nie są tożsame – w równym stopniu obniżają jednak komfort życia, niezależnie od płci i wieku. Dolegliwości trawienne, bóle głowy, kości czy nawet depresja to tylko niektóre z symptomów, które mogą występować w związku z nieprawidłowymi reakcjami ze strony układu immunologicznego. Aby uzyskać pewność, która pozwoli na wprowadzenie modyfikacji do codziennej diety, warto wykonać specjalistyczne badania poziomu białek IgE. Taka forma diagnostyki jest bezpieczna, również w przypadku niemowląt bądź osób chorujących przewlekle. Te dwie grupy są szczególnie narażone na występowanie nietolerancji pokarmowych. Badanie daje dokładne rezultaty, dzięki czemu korzystne zmiany można wprowadzić od razu po otrzymaniu wyników. Nie warto czekać z tym, aż do pojawienia się objawów, które nie tylko osłabiają organizm, ale i negatywnie wpływają na komfort życia.

Dodaj komentarz